Kerstdiner voorbereiden: planning van week tot uur

Een kerstdiner voorbereiden doe je van achter naar voren. Kies het tijdstip waarop je aan tafel gaat, trek de oventijd en de rusttijd van de kalkoen of rollade eraf, dan weet je wanneer het vlees de oven in moet, en plan de bijgerechten eromheen. Het werk dat de dag zelf rustig maakt, gebeurt eerder: een bevroren kalkoen ontdooit in dagen, niet in uren, en het toetje, de bouillon en de geschilde groenten kunnen allemaal voor eerste kerstdag klaar zijn.

Hier vind je de planning voor de week ervoor, een schema per uur voor de dag zelf, de regels voor veilig gourmetten en de cijfers over voedselveiligheid die ertoe doen, van het Voedingscentrum en de Britse voedselautoriteit FSA.

De cijfers om omheen te plannen

Het Voedingscentrum geeft geen oventijden per kilo voor een hele kalkoen. De Britse FSA wel, voor een oven die is voorverwarmd op 180 °C (160 °C hetelucht), als er niets op de verpakking staat:

Een gans gaat volgens de FSA 35 minuten per kg op 200 °C (180 °C hetelucht), een eend 45 minuten per kg op 200 °C. De FSA zegt ook: ontdooi in de koelkast op de onderste plank, nooit op kamertemperatuur, was de rauwe kalkoen niet en gaar de vulling in een eigen schaal in plaats van in de vogel. Dat staat allemaal in de kerstrichtlijnen van de FSA (in het Engels). Het Voedingscentrum raadt bij kalkoen eveneens aan om het vlees afgedekt onderin de koelkast te laten ontdooien. Kijk altijd eerst naar de aanwijzingen op de verpakking van je kalkoen.

De week ervoor

Wil je een Brits toetje op tafel, dan is de klassieke christmas pudding uit de catalogus van Matlaro goed voor 16 porties en duurt hij van begin tot eind ongeveer 570 minuten, bijna tien uur. Precies het soort gerecht dat je weken van tevoren maakt en niet op de dag zelf.

De dag zelf, terugrekenen vanaf het eten

Een voorbeeld voor een kalkoen van 5 kg en het diner om 18:00. Bij 40 minuten per kg heeft de kalkoen 3 uur en 20 minuten in de oven nodig. We rekenen 30 minuten rust onder aluminiumfolie, terwijl de oven vrij is voor de bijgerechten.

Om de kalkoen te controleren, zegt de FSA: snijd in het dikste deel, tussen de poot en de borst. Er mag geen roze vlees meer zijn en het vocht moet helder zijn. Met een vleesthermometer moet het vlees bijvoorbeeld 70 °C halen gedurende 2 minuten, 75 °C gedurende 30 seconden of 80 °C gedurende 6 seconden; dat zijn drie van de combinaties die de FSA noemt.

Koken voor 8, of gourmetten

Met acht mensen aan tafel wordt een kerstdiner thuis meestal pas echt lastig: één oven, meer pannen dan pitten. Twee dingen helpen.

• Kies bijgerechten die al voor 8 zijn. In de catalogus van Matlaro zijn de aardappelen boulangère goed voor 8 porties in ongeveer 70 minuten, en de Yorkshire puddings voor 8 stuks in ongeveer 45 minuten.
• Laat de grotere recepten meerekenen. Zet een bijgerecht voor 4 op 8 porties en kijk naar je ovenschaal: twee keer zoveel aardappelen hebben twee keer zoveel oppervlak nodig, geen diepere schaal. Waarom, lees je in een recept omrekenen naar meer of minder personen.

Gourmet je liever, dan staat de oven vrij en verschuift het werk naar het snijden en klaarzetten. Het Voedingscentrum geeft voor veilig gourmetten een paar duidelijke regels:

• Aparte vorken. Gebruik verschillende vorken voor rauw en voor gegaard vlees, met een kleur zodat iedereen ze uit elkaar houdt.
• Rauw vlees afgedekt. Zet het luchtdicht afgedekt op tafel, het liefst op een koelelement en zo ver mogelijk van de warmte.
• Kleine porties. Vlees en vis mogen nooit langer dan 2 uur buiten de koelkast staan, dus zet niet alles in één keer op tafel.

Tweede kerstdag: de restjes

Het Voedingscentrum zegt: zet rauw vlees en rauwe vis binnen 2 uur terug in de koelkast, en bewaar restjes gegaard vlees, vis of vegetarische gerechten afgedekt 2 à 3 dagen in de koelkast, of vries ze in. Gegaarde kalkoen kun je invriezen; hij blijft lang veilig, maar de kwaliteit gaat volgens de FSA na 3 tot 6 maanden achteruit. Voor overgebleven aardappelen en spruitjes staat er een Brits restjesgerecht in de catalogus van Matlaro, bubble and squeak, in ongeveer 10 minuten klaar.

Wil je meer van het diner vooruit koken en invriezen, dan staan in meal prep voor beginners de bewaartijden voor koelkast en vriezer van het Voedingscentrum.

Het kerstdiner in Matlaro

Op de dag zelf neemt de kookmodus van Matlaro je door elk recept, één stap tegelijk, in grote letters en met een scherm dat aan blijft, zodat je je telefoon niet met vette vingers hoeft te ontgrendelen. Noemt een stap een tijd, dan biedt de kookmodus er een timer voor aan. Verander het aantal porties van een recept en elke hoeveelheid rekent mee. Waarom een scherm dat aan blijft op zo'n dag zoveel uitmaakt, lees je in je scherm aan laten tijdens het koken.

Je eigen familierecepten voor de feestdagen, van een kaartje, een website of een berichtje, bewaar je in hetzelfde kookboek. Bak je ook voor Sinterklaas en kerst, begin dan met kerstkoekjes van tevoren bakken.